అమరావతి: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో మరోసారి నాగబాబు అంశం చర్చనీయాంశంగా మారింది. కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత జనసేన అధినేత, డిప్యూటీ సీఎం పవన్‌ కల్యాణ్‌ తన సోదరుడు నాగబాబుకు మంత్రి పదవి ఇప్పించేందుకు ప్రయత్నించిన విషయం తెలిసిందే. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు కూడా నాగబాబును కేబినెట్‌లోకి తీసుకోనున్నట్లు నోట్‌ విడుదల చేసినప్పటికీ.. రాజకీయ పరిణామాలు మారడంతో ఆయనకు మంత్రి పదవి దక్కలేదు. ఆ తర్వాత నాగబాబును ఎమ్మెల్సీగా ఎంపిక చేసినా.. మంత్రివర్గంలో చోటు మాత్రం లభించలేదు.
ఈ నేపథ్యంలో పవన్‌ కల్యాణ్‌ పరిధిలోని పర్యావరణ శాఖకు అనుబంధంగా ఉన్న ఏపీ గ్రీన్‌ సంస్థకు ఛైర్మన్‌గా నాగబాబును నియమించడం, అందుకు కేబినెట్‌ హోదా కల్పించడం ఇప్పుడు రాజకీయ, రాజ్యాంగ వర్గాల్లో చర్చకు దారితీస్తోంది. ఈ పదవికి నెలకు సుమారు రూ.4.5 లక్షల వేతనం ఉంటుందనే అంశం కూడా ఈ చర్చకు మరింత ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.
మంత్రి పదవి దక్కకపోవడంతో ప్రత్యామ్నాయ బాధ్యత?
కూటమి ప్రభుత్వం ఏర్పడిన సమయంలో నాగబాబుకు మంత్రివర్గంలో స్థానం దక్కుతుందని రాజకీయ వర్గాల్లో బలమైన ప్రచారం జరిగింది. అయితే కొన్ని సమీకరణాల కారణంగా ఆ అవకాశం కార్యరూపం దాల్చలేదు. అనంతరం ఆయనను శాసనమండలికి పంపడం ద్వారా రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించారు.
ఇప్పుడు ఏపీ గ్రీన్‌ ఛైర్మన్ పదవి ఇవ్వడం వెనుక కూడా రాజకీయంగా ఒక ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా కేబినెట్‌ హోదా ఇవ్వడం వల్ల ఈ నియామకం సాధారణ కార్పొరేషన్‌ ఛైర్మన్ పదవి కంటే ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకుంది.
అయితే ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతోంది.
రాజ్యాంగంలోని ‘లాభదాయక పదవి’ నిబంధన ఏమంటోంది?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 191(1)(a) ప్రకారం, రాష్ట్ర శాసనసభ సభ్యుడు ప్రభుత్వం ఆధీనంలోని **లాభదాయక పదవి (Office of Profit)**లో ఉంటే, నిర్దిష్ట మినహాయింపులు లేకపోతే సభ్యత్వానికి అనర్హత సమస్య తలెత్తవచ్చు.
అందువల్ల నాగబాబు ప్రస్తుతం ఎమ్మెల్సీగా ఉండటం, అదే సమయంలో ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని సంస్థకు ఛైర్మన్‌గా నియమితులవడం, ఆ పదవికి వేతనం–కేబినెట్‌ హోదా కల్పించడం వంటి అంశాలు న్యాయపరంగా ఎలా సరిపోతాయన్నదే కీలక ప్రశ్న.
ఇక్కడ కేవలం “ఛైర్మన్ పదవి ఇచ్చారు” అనే అంశాన్ని చూసి నిర్ణయానికి రావడం సరైంది కాదు. ఆ పదవికి సంబంధించిన చట్టపరమైన స్వభావం, నియామక విధానం, వేతనం, అధికారాలు, ప్రభుత్వ నియంత్రణ, పదవికి వర్తించే మినహాయింపులు వంటి అనేక అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
వేతనం కంటే పదవి స్వరూపమే కీలకం
నెలకు రూ.4.5 లక్షల వేతనం అనే అంశం రాజకీయంగా పెద్ద చర్చకు దారితీస్తున్నప్పటికీ.. న్యాయపరంగా చూస్తే కేవలం వేతనం ఉందా లేదా అన్నదే నిర్ణయాత్మక అంశం కాదు. ఆ పదవి ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉందా? దాని ద్వారా ఆర్థిక ప్రయోజనం పొందుతున్నారా? ఆ పదవి స్వభావం ఏమిటి? చట్టం ద్వారా దానికి మినహాయింపు ఉందా? వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు అవసరం.
అందుకే ఈ నియామకంపై తుది అభిప్రాయానికి రావాలంటే సంబంధిత ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, ఏపీ గ్రీన్‌ సంస్థకు సంబంధించిన చట్టపరమైన నిబంధనలు, ఛైర్మన్ పదవికి ఉన్న అధికారాలు, వేతన–సౌకర్యాల వివరాలు, అలాగే లాభదాయక పదవుల నుంచి మినహాయింపులకు సంబంధించిన రాష్ట్ర చట్టాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
రాజకీయంగా మాత్రం ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితి
న్యాయపరమైన అంశం ఒకటైతే.. రాజకీయంగా మరో కోణం ఉంది. నాగబాబు విషయంలో మొదట మంత్రి పదవి చర్చ, తర్వాత ఎమ్మెల్సీ పదవి, ఇప్పుడు కేబినెట్‌ హోదాతో కీలక సంస్థకు ఛైర్మన్ పదవి రావడం ప్రతిపక్షాలకు సహజంగానే విమర్శలకు అవకాశం ఇస్తోంది.
ప్రత్యేకంగా “మంత్రి పదవి ఇవ్వలేకపోయినా కేబినెట్‌ హోదా కలిగిన పదవి ఎందుకు?” అనే ప్రశ్న రాజకీయ వేదికపై వినిపించే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వం మాత్రం ఇది పరిపాలనా అవసరాల మేరకు చేసిన నియామకమని, సంస్థ బాధ్యతలను సమర్థంగా నిర్వహించేందుకు అనుభవం ఉన్న వ్యక్తిని ఎంపిక చేశామని వాదించవచ్చు.
ఇక జనసేన వర్గాలు చూస్తే.. నాగబాబుకు పదవి ఇవ్వడం కేవలం రాజకీయ పునరావాసం కాదని, పర్యావరణ రంగంలో పార్టీకి, ప్రభుత్వానికి ఉపయోగపడే బాధ్యతను అప్పగించడమేనని చెప్పే అవకాశం ఉంది.
అసలు పరీక్ష ఇక ముందే..
ఈ వ్యవహారంలో తుది ప్రశ్న నాగబాబుకు పదవి ఇచ్చారా? లేదా? అన్నది కాదు. ఆ పదవి రాజ్యాంగపరంగా ఎమ్మెల్సీగా ఆయన కొనసాగేందుకు అనుకూలంగా ఉందా? అన్నదే.
ఒకవేళ ఆ పదవిని లాభదాయక పదవిగా పరిగణించే పరిస్థితి ఉంటే.. రాజ్యాంగ నిబంధనలు, సంబంధిత రాష్ట్ర చట్టాలు, మినహాయింపులు ఎలా వర్తిస్తాయన్నది కీలకం. మరోవైపు ఆ పదవికి చట్టపరమైన మినహాయింపు ఉంటే వివాదానికి అక్కడే తెరపడే అవకాశం ఉంది.
అందువల్ల ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చర్చను నాగబాబు నియామకం రాజ్యాంగ విరుద్ధమే అని తేల్చి చెప్పే స్థాయిలో చూడటం తొందరపాటు. అదే సమయంలో ఎమ్మెల్సీగా ఉన్న వ్యక్తికి ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని సంస్థలో కేబినెట్‌ హోదా, భారీ వేతనంతో పదవి ఇవ్వడం వల్ల లేవనెత్తే రాజ్యాంగపరమైన ప్రశ్నలను పూర్తిగా కొట్టిపారేయడం కూడా అంతే తొందరపాటు.
చివరికి ఈ వ్యవహారంలో రాజకీయ ప్రయోజనాల కంటే చట్టపరమైన స్పష్టతే ముఖ్యం. ప్రభుత్వం జారీ చేసిన నియామక ఉత్తర్వులు, ఏపీ గ్రీన్‌ సంస్థ చట్టపరమైన స్వరూపం, లాభదాయక పదవులపై రాష్ట్రంలో అమలులో ఉన్న మినహాయింపులు వెలుగులోకి వస్తేనే నాగబాబు నియామకం చుట్టూ నెలకొన్న సందేహాలకు స్పష్టమైన సమాధానం దొరుకుతుంది.
